Yasal süreler nasıl hesaplanır?

Süre hesabında hata, davanın esasına hiç girilmeden hak kaybına yol açar. Kurallar basittir ama birleşimleri (hafta kuralı + tatil + adli tatil) pratikte yanıltıcı olabilir. Bu yazı, 6100 sayılı HMK'nın 92-94. maddelerini örneklerle özetler; icra ve idari yargıdaki paralel hükümlere de değinir.

1. Gün olarak belirlenen süreler (HMK 92/1)

Tebliğ veya tefhim günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün başlar ve son günün mesai saati bitiminde sona erer. 7 günlük ödeme emrine itiraz süresi, 3 Mart'ta tebliğ edildiyse 4 Mart'ta başlar, 10 Mart'ta biter.

2. Hafta, ay ve yıl olarak belirlenen süreler (HMK 92/2)

Süre, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde karşılık gelen günün mesai bitiminde sona erer. İki haftalık istinaf süresi Perşembe tebliğ edildiyse iki hafta sonraki Perşembe biter. Bir aylık süre 31 Ocak'ta başladıysa Şubat'ta 31 yoktur; süre 28/29 Şubat'ta biter.

3. Tatil günleri (HMK 93)

Resmî tatil günleri süreye dâhildir; ara günlerdeki tatiller süreyi uzatmaz. Yalnızca son gün tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde biter. Hafta sonu, ulusal bayramlar (1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim) ve dini bayramlar (Diyanet takvimi) tatildir. 28 Ekim ve arife günleri öğleden sonra tatildir.

4. Adli tatil (HMK 102-104)

Bitişi 20 Temmuz – 31 Ağustos arasına rastlayan HMK süreleri, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (7 Eylül). Adli tatilde görülen işlerde (HMK 103) uzama yoktur. Ayrıntı: adli tatilde süreler.

5. Kesin süre (HMK 94)

Kanunda belirlenen süreler kesindir, mahkeme uzatamaz. Hâkimin tayin ettiği süreler ise kural olarak kesin değildir; hâkim süreyi kesin olarak belirlemişse bunun sonuçlarını da açıkça bildirmek zorundadır. Kesin süre içinde yapılmayan işlem için yeni süre istenemez.

6. Sürenin başlangıcı: tebliğ tarihi hangisi?

• Fiziki tebligat: mazbatadaki tebliğ tarihi. Muhatap adreste yoksa Tebligat K. 21'e göre haber kâğıdı bırakılan tarih.
• Elektronik tebligat (UETS): elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır (7201 s.K. 7/a). Avukatlar, tüzel kişiler ve kamu kurumları için e-tebligat zorunludur.
• Tefhim: kararın duruşmada yüze karşı okunması; ceza yargılamasında süreler tefhimden işler, hukukta gerekçeli kararın tebliği gerekir.

Sık yapılan 6 hata

1. İki haftalık süreyi "14 gün" diye tebliğ gününü atlayarak hesaplamak (sonuç aynı güne çıkar ama ay sürelerinde sapar).
2. Ara günlerdeki bayramı süreye eklemek — yalnızca son gün tatilse kayar.
3. İş davasında HMK 104 uzamasını uygulamak — iş uyuşmazlıkları adli tatilde görülür, uzama yoktur.
4. İcra sürelerini adli tatilde uzatmak — İİK süreleri işler.
5. E-tebligatta "okundu" tarihini esas almak — beşinci günün sonu esastır.
6. Ceza istinafını hâlâ 7 gün saymak — 7445 s.K. sonrası iki hafta (uzama yönünde hata risksiz, ama kısaltma yönünde değil).

Bu kuralların tamamı ücretsiz süre hesaplama aracına ve Jugger Hukuk'un dosya takvimine gömülüdür; sonuç hangi kuralın uygulandığını ve hangi kaydırmanın yapıldığını açıkça yazar.

Sık sorulan sorular